این جرم نادر بسیار سریعتر از آنچه پیشبینی میشد درخشان شده و ستارهشناسان را متحیر کرده است.
گزارشها حاکی از آن است که دنبالهدار 3I/ATLAS به تازگی نزدیکترین عبور خود از کنار خورشید را کامل کرده و در این فرآیند، درخشانتر از حد انتظار دانشمندان ظاهر شده است. فضاپیماهایی که خورشید را رصد میکنند، یک جهش چشمگیر در روشنایی این دنبالهدار را همزمان با نزدیک شدن آن به “پریهلیون” (نزدیکترین نقطه به ستاره) ثبت کردهاند؛ پدیدهای که ستارهشناسان را با سوالات بیپاسخ زیادی مواجه کرده است.
کیچنگ ژانگ از رصدخانه لاول و کارل باتامز از آزمایشگاه تحقیقات نیروی دریایی ایالات متحده در مقالهای پیشچاپ نوشتند: «دلیل درخشش سریع 3I/ATLAS، که بسیار فراتر از نرخ درخشش اکثر دنبالهدارهای ابر اورت است، نامشخص باقی مانده است.»
درخشش انفجاری و فراتر از پیشبینی
در حالی که تلسکوپهای زمینی به دلیل نزدیکی دنبالهدار به خورشید، دید خود را نسبت به آن از دست دادهاند، رصدخانههای خورشیدی، از جمله SOHO، STEREO-A و GOES-19، به ردیابی آن ادامه دادند. ابزار CCOR-1 متعلق به NOAA یک ابر غبارآلود (کُما) به وسعت چهار دقیقه قوسی در اطراف دنبالهدار ثبت کرد. رصدخانه SOHO نیز دادههای رنگی اضافه کرد که نشان میدهد این دنبالهدار به طور مشخص آبیتر از خورشید به نظر میرسد.
روشنایی این دنبالهدار به شدت در حال افزایش بوده است. بین سپتامبر و اکتبر، درخشش آن تقریباً به توان ۷.۵ فاصلهی کاهشیاش از خورشید افزایش یافته است—این یعنی دو برابر سریعتر از نرخی که در اوایل سال جاری درخشان میشد. دانشمندان حدس میزنند که خروج ناگهانی گاز آب یا سایر مواد فرار میتواند عامل این جهش باشد.
راز رنگ آبی: گاز، نه غبار
رنگ و فعالیت غیرمعمول آن، کارشناسان را شگفتزده کرده است. اکثر دنبالهدارها به دلیل بازتاب نور خورشید از غبار، مایل به قرمز به نظر میرسند، اما 3I/ATLAS آبی است. این رنگ نشان میدهد که گازهای درخشان، مانند ترکیبات کربن، بر روشنایی گیسوی (کُما) آن غالب هستند، نه غبار.
آوی لوب، اخترفیزیکدان دانشگاه هاروارد، این رنگ را «بسیار شگفتانگیز» خواند و افزود که این اکنون نهمین ناهنجاری (Anomaly) مشاهده شده در این بازدیدکننده میانستارهای است.
فهرستی از ناهنجاریهای 3I/ATLAS
دنباله دار 3I/ATLAS از جنبههای دیگر نیز غیرعادی است:
- در اواسط سال ۲۰۲۵ یک “ضد-دُم” (anti-tail) از خود به نمایش گذاشت.
- هستهای بسیار بزرگتر و سنگینتر از دنبالهدارهای میانستارهای قبلی (مانند اوموآموا و بوریسوف) دارد.
- سریعتر از هر دو بازدیدکننده قبلی حرکت میکند.
- گاز آن حاوی نیکل بسیار بیشتری نسبت به آهن است و نسبت نیکل به سیانید آن بالاتر از هر دنبالهداری است که تاکنون مورد مطالعه قرار گرفته است.
- لوب حتی گمانهزنی کرده است که این جرم ممکن است منبعی گرمتر از خورشید را در خود پنهان کرده باشد.
آینده رصد: هابل و وب در انتظار
دنباله دار 3I/ATLAS که در حال حاضر از دید زمین در پشت خورشید پنهان است، در تاریخ ۱۹ دسامبر ۲۰۲۵ به نزدیکترین فاصله خود از سیاره ما خواهد رسید. انتظار میرود مشاهدات تلسکوپهای هابل، جیمز وب و تلسکوپهای زمینی، جزئیات بیسابقهای را از آن آشکار کنند.
این تنها سومین دنبالهدار میانستارهای است که دانشمندان مشاهده کردهاند. درخشش شدید، ترکیب غیرمعمول و فعالیت گازی شدید آن، نگاهی نادر به مواد و رفتارهایی از خارج از منظومه شمسی ما ارائه میدهد و یادآوری میکند که کیهان پر از شگفتی است.
